Het nut van verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid voor zzp'ers

door onze redactie

Hoe noodzakelijk is het voor zzp'ers zich te verzekeren tegen loonderving bij ziekte? Steeds minder van deze zelfstandigen doen het en het kabinet wil daar meer aandacht voor. Maar zijn de financiële gevolgen van arbeidsongeschiktheid dramatisch of vallen die mee?

In de media en door vakbonden is vaak aandacht voor de onverzekerde groep zzp'ers. Uit bezorgdheid maar er bestaat ook de vrees dat het niet hoeven betalen voor een arbeidsongeschiktheidverzekering leidt tot oneerlijke concurrentie. Want in loondienst worden wel premies voor doorbetaling bij ziekte betaald.

Het kabinet wil bevorderen dat meer zelfstandigen zich laten verzekeren voor arbeidsongeschiktheid. De regering vindt het belangrijk dat deze groep werkenden een bewuste keuze maken om zich wel of niet te verzekeren en niet noodgedwongen daarop besparen. De coalitie van VVD, CDA, D66 en CU wil praten met verzekeraars om het aanbod voor zelfstandigen te verbeteren.

CBS over zzp'ers

Het Centraal Bureau voor de Statistiek  (CBS) meldde dit jaar dat in 2015 slechts een vijfde van de zzp'ers verzekerd is voor arbeidsongeschiktheid. Dit is lager dan in 2014. Het past in de trend dat steeds minder van deze groep werkenden zo'n inkomensverzekering heeft, hoewel de afname kleiner wordt. Als reden voor het onverzekerd zijn noemt 70 procent van hen dat het afsluiten van een arbeidsongeschiktheidsverzekering te kostbaar is. 

De cijfers van het CBS wijzen verder uit dat zelfstandigen met personeel zich vaker verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid dan zzp'ers en de jongere (jonger dan 25 jaar) en oudere (vanaf 45 jaar) zzp'ers het minst vaak zo'n inkomensverzekering afsluiten. Opvallend is dat de oudste leeftijdsgroep weer vaker besluit een arbeidsongeschiktheidsverzekering te nemen.

De verzekerde zelfstandigen zonder personeel zijn vooral te vinden in de bouw (34 procent), landbouw, bosbouw, visserij en financiële dienstverlening (dertig procent). In de sector cultuur, recreatie en overige diensten betaalt slechts 8,2 procent van de zzp'ers premie voor een inkomensverzekering in geval van ziekte.


CPB over financiële gevolgen

Wat zijn de financiële gevolgen van wel of niet geld betalen voor een verzekering om loon doorbetaald te krijgen bij gedwongen verzuim? Volgens het Centraal Plan Bureau (CPB) betekent de lage verzekeringsgraad van zelfstandigen niet dat ze ook in grote meerderheid armoede moeten lijden als ze ziek worden.

Ernest Berhout van het CPB legde onlangs in het vakblad voor economen ESB uit waarom. Hij betoogt dat in plaats van de collectieve arbeidsongeschiktheidsverzekering voor werknemers zzp'ers de financiële klap van niet kunnen werken op andere manieren proberen op te vangen. Behalve een private verzekering kan dat door bijverdiensten uit loondienst, een werkende partner en/of vermogen. Daarnaast, wat Berkhout niet noemt,  bestaan er zzp-netwerken met een broodfonds. Deelnemers storten geld in een potje waarop beroep kan worden gedaan bij langdurige ziekte.

Een kwart onder sociaal minimum

Dankzij de door het CPB genoemde alternatieve inkomstenbronnen kunnen de meeste onverzekerde zelfstandigen bij arbeidsongeschiktheid terugvallen op een vervangingsinkomen van netto 22.000 euro. Dat is minder dan werknemers (33.000 euro), een verschil dat is te verklaren omdat het winstinkomen niet is verzekerd door de WW en WIA en het loon van werknemers wel.

Voor de meeste zelfstandigen ligt volgens Berkhout van het CPB het vervangingsinkomen in geval van arbeidsongeschiktheid boven het sociaal minimum. Wanneer ook de zelfstandigen worden meegeteld die wel privaat zijn verzekerd, blijkt uiteindelijk voor een kwart van die zelfstandigen het vervangingsinkomen onvoldoende te zijn om (zonder bijstand) in een minimuminkomen te voorzien.