Verdeeldheid over regeling pensioen zzp'er

door onze redactie
Het opbouwen van pensioen als een spaarpotje voor later: hoe zit dat voor zzp'ers? Is de situatie goed of slecht en moeten er maatregelen worden genomen? Twee professoren lanceerden recent het idee zelfstandigen automatisch te laten deelnemen aan een regeling. Anderen relativeren de noodzaak voor zo'n experiment.

Nederlandse werknemers in loondienst bouwen normaliter een pensioen op bij een fonds. Een dergelijke organisatie probeert hun te garanderen dat het pensioen een goede aanvulling is op de AOW. 

Zelfstandigen moeten zelf voor zo'n oudedagsvoorziening zorgen. Een zzp'er heeft daarvoor diverse mogelijkheden. Dat kan bijvoorbeeld door zelf te sparen bij een bank of het opbouwen van een pensioen bij een verzekeraar of via beleggingsinstellingen. 

Er bestaan diverse alternatieven voor het opbouwen van pensioen specifiek gericht op zelfstandigen. Meestal legt een zzp'er geld in dat collectief wordt belegd. De aanbieders beloven flexibiliteit. Hoeveel geld, wanneer en hoe vaak in te leggen en pensioenleeftijd is zelf te bepalen.

Automatische deelname pensioen

Maar, zo betogen twee professoren in het vakblad voor economie ESB, het is beter zzp'ers automatisch te laten deelnemen aan een pensioenregeling. Ze pleiten voor een experiment met zogeheten opt-out. Dan neemt een persoon automatisch een dienst af, in dit geval een pensioenregeling. Alleen als de betrokken zzp'er nadrukkelijk aangeeft geen gebruik te maken van die regeling is die geen deelnemer.

Het pleidooi is gebaseerd op de vaststelling dat het niet zo goed is gesteld met het pensioen van zelfstandigen. Veertig procent van de groep zzp'ers zou afstevenen op een pensioentekort. De overheid gaat uit van voldoende pensioen als iemand na zijn loopbaan minstens zeventig procent van het bruto huishoudinkomen overhoudt. Dit pensioen omvat AOW, het al dan niet verplicht opgebouwde pensioen en eigen vermogen.


Situatie zzp'ers rooskleuriger

Een deskundige als Pierre Spaninks, die lezingen geeft over zzp-kwesties en publiceert in diverse media, plaatst kanttekeningen bij de onderbouwing voor een experiment met automatische deelname van zelfstandigen aan een pensioenregeling. Hij beweert dat zzp'ers er helemaal niet zo veel op achteruit gaan als ze niet meer werken.

Gemiddeld houden ze volgens het door Spaninks aangehaalde onderzoek van kennisnetwerk over pensioenen Netspar maar liefst 96 procent van hun netto-inkomen over. „De laagste inkomensgroepen gaan er zelfs een beetje op vooruit. Alleen zelfstandigen in de hoogste inkomensgroep worden met een flinke terugval geconfronteerd, tot 73 procent.”

Voor de zelfstandige met laag inkomen legt de AOW een stevige basis, benadrukt hij. Naarmate zzp'ers meer verdienen, beschikken die vaker over vermogen in de vorm van aandelen of een (deels) afbetaalde eigen woning. Het advies van Spaninks is eerst zoveel mogelijk te praten met zelfstandigen om te weten wat die zelf willen met hun pensioen. Dat is zijn boodschap aan pensioenfondsen, die er achter willen komen of er  vanuit die hoek een speciaal aanbod moet komen voor zelfstandigen.

Schilderende zzp'ers willen af van verplicht pensioen

Een uitzondering onder zzp'ers zijn onder anderen huisschilders. Deze forse groep, twaalfduizend groot, is verplicht pensioenpremie te betalen aan BPF Schilders. Solidariteit, het voorkomen van oneerlijke concurrentie op loonkosten en het gevreesde gebrek aan kennis om zelf voor een goed pensioen te zorgen, heeft in deze branche geleid tot een uitzonderingssituatie. 

Een deel van de zelfstandige schilders wil van de verplichting af. Ze willen zelf kunnen kiezen of en hoe ze hun pensioen regelen.