Verplichte pensioenopbouw ZZP'ers door druk op Nederlandse pensioenstelsel?

door onze redactie

Het Nederlandse pensioenstelsel werd jarenlang gezien als één van de beste stelsels ter wereld. Op dit moment staat dit ooit zo geroemde stelsel onder grote druk. Het Nibud adviseert zelfs dat ZZP’ers verplicht moeten worden gesteld om pensioen op te bouwen omdat de pensioenpot in de toekomst zo maar eens leeg kan raken. Het advies is gegeven om de ZZP’ers te waarschuwen dat er op korte termijn géén sociale voorzieningen te verwachten zijn. Zelfs een ZZP’er die een deel van zijn of haar arbeidsverleden in loondienst heeft gewerkt, zou aan het eind van de rit zomaar letterlijk met lege handen kunnen staan.

Eén van de grootste uitdagingen waar de huidige regering voor staat, is het aanpassen van het pensioenstelsel. Hierbij moet een compromis worden gevonden tussen de belangen van de jongeren en van de ouderen. De onderhandelingen die de regering hierover voert met de sociale partners zijn al een geruime tijd aan de gang. In de afgelopen 10 jaar is er nog geen compromis gevonden. De tijd begint nu echter wel te dringen. 

Waarom staat het huidige pensioenstelsel onder druk?

Het huidige Nederlandse pensioenstelsel lijkt zo onderhand over de houdbaarheidsdatum te raken. Het ooit zo sterk geachte pensioenstelsel staat onder druk omdat het niet meer aansluit op de veranderingen op de arbeidsmarkt, de huidige vergrijzing, de stijgende levensverwachtingen, de onzekere economische situatie en de recente renteschommelingen op de financiële markten.

Als het huidige stelsel in gebruik wordt gehouden, kan de overheid niet meer garanderen dat de jongeren op oudere leeftijd van hun pensioen kunnen genieten, simpelweg omdat de pensioenpot dan leeg is. Dat zou onterecht zijn omdat de jongeren in loondienst wél maandelijks bijdragen aan de pensioenfondsen. Iedere werkende draagt bij aan een collectief fonds maar gezien de ontwikkelingen op pensioengebied is het niet uitgesloten dat in de toekomst de AOW en aanvullend pensioen niet meer uitbetaald kunnen worden. 

Een verhoging van de AOW leeftijd en een verandering van regels die betrekking hebben op de pensioenfondsen en pensioenopbouw zouden ontoereikend kunnen zijn. Door de gestegen levensverwachtingen moeten pensioenfondsen meer pensioenen uitkeren dan oorspronkelijk werd verwacht. De verwachting is dan ook dat het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid spoedig een nieuw beleid aan zal kondigen op weg naar een toekomstbestendig pensioenstelsel. 

De kans is klein dat ook ZZP’ers worden meegenomen in het beleid, maar de onrust rond het pensioenstelsel gaf het Nibud wel aanleiding om zelfstandig ondernemers te waarschuwen. Dit blijkt uit een rapport dat het instituut recentelijk publiceerde.

Verplichte pensioenopbouw ZZP'ers door druk op Nederlandse pensioenstelsel?

Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) waarschuwt dat te veel werkenden niet goed nadenken over hun toekomstige financiële situatie. Het instituut stelt dan ook dat het goed is om iedereen (dus ook ondernemers en ZZP’ers) automatisch voor het pensioen te laten sparen. 


Het advies sluit aan op de veranderende situatie op de arbeidsmarkt. Door deze beweging zou het volgens het Nibud bijna noodzakelijk zijn dat iedere werkende voor zichzelf een voorziening treft voor de “oude dag”. Er wordt gevreesd dat veel (toekomstig) gepensioneerden niet zullen kunnen rondkomen en dat vooral ZZP’ers wel eens tot deze groep kunnen behoren. 

Volgens het Nibud hebben gepensioneerde zelfstandigen het nu al veel lastiger om rond te komen dan mensen die in loondienst werkzaam zijn geweest. Dit komt doordat de zelfstandigen zelf de keuze hadden om geld apart te leggen voor hun oudedagsvoorziening en hier geen verplichting voor was. Het instituut geeft aan dat 44% van deze groep nu al geen mogelijkheden heeft om te sparen of onverwachte uitgaven op te vangen.

Voorkom dat je als ZZP’er op je oude dag met lege handen komt te staan

De verplichting voor zelfstandigen om een pensioen op te bouwen is volgens het Nibud noodzakelijk omdat “de meeste mensen geneigd zijn om het heden meer te waarderen dan hun toekomst”. Veel mensen verwachten dat het in de toekomst wel goed komt en denken daar niet graag over na. Daarnaast vindt een groot aantal ZZP’ers het te duur om gebruik te maken van eventuele voorzieningen voor een automatische pensioenopbouw. 

De onzekere financiële toekomst met betrekking op de oudedagsvoorziening is de reden dat het Nibud adviseert om tóch een blik vooruit te werpen. Als de mensen die in loondienst werken al geen zekerheid hebben over hun oudedagsvoorziening, moeten de ondernemers en ZZP’ers zeker oppassen dat ze op latere leeftijd niet letterlijk met lege handen staan. 

De Europese Commissie streng ten opzichte van Nederland met betrekking tot het zelfstandigenbeleid 

Ook de Europese Commissie is van mening dat alle werkenden pensioen moeten opbouwen en gaf onlangs nog een strenge aanbeveling dat Nederland serieus werk moet maken van het verbeteren van de rechtspositie van ZZP’ers en andere zelfstandigen. 

In de periodieke landen evaluatie van de Europese Commissie is Nederland al vaker bekritiseerd over het feit dat zelfstandigen vaak moeite hebben om rond te komen en er geen sociaal vangnet voor deze mensen is. Het baart de Europese Commissie zorgen dat een ZZP’er in Nederland geen pensioenrechten opbouwt. Desondanks is de kans op een verplicht pensioen voor ZZP’ers voorlopig nog klein. Het onderwerp ligt nog niet op tafel bij de onderhandelingen over het nieuwe pensioenstelsel. Het is dus goed om hier als ZZP’er zelf naar te kijken en het advies van het Nibud ter harte te nemen.