Verplichte verzekering ZZP’ers toch steeds dichterbij

door onze redactie

Het kabinet wordt steeds meer onder druk gezet om de ZZP’ers verplicht te laten verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid. De linkse oppositiepartijen GroenLinks, SP en PVDA komen gezamenlijk met een motie waarin ze minister Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid oproepen om hier nog eens kritisch naar te kijken. Hiermee komt een verplichte verzekering voor ZZP’ers tóch weer een stapje dichterbij ondanks dat dit geen agendapunt van de regering was.
Dit artikel in het kort:

  • Linkse oppositiepartijen dienen motie in waardoor verplichte verzekering voor ZZP’ers dichterbij komt
  • Verplichting kan dienen als instrument tegen schijnzelfstandigheid
  • Duidelijke daling van het aantal verzekerde ZZP’ers in risico sectoren
  • Hoge kosten de belangrijkste reden om te kiezen voor het afzien van een verzekering
  • Minister Koolmees gaat mogelijkheden van verplicht verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid onderzoeken  

De intentie om ZZP’ers te verplichten om zich te laten verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid is géén onderdeel van het regeerakkoord. De regeringspartijen zijn hierover altijd sterk verdeeld geweest. De VVD en D66 zijn immers tegen dit voornemen, terwijl de CDA en ChristenUnie hier juist wél wat voor voelen. Naast de linkse partijen die verantwoordelijk zijn voor de inhoud van de motie, zijn er ook meerdere oppositiepartijen aan de rechterzijde die dit plan steunen. De PVV, Denk en 50Plus pleiten al een langere tijd om ZZP’ers te verplichten om zich te verkeren. Het onderwerp was in eerste instantie géén punt dat hoog op de to-do list van de regering stond, maar blijkt nu toch wel wat hoger op de stapel komen te liggen. 

Bijna driekwart van de ZZP’ers is niet verzekerd

De Kamer van Koophandel gaf onlangs, tijdens een bijeenkomst voor beginnende ondernemers in Utrecht, aan dat bijna driekwart van de ondernemers niet verzekerd is. Vooral de hoge kosten worden vaak als reden aangevoerd. Hoewel de hoogte van de premie afhankelijk is van onder andere de leeftijd, de medische achtergrond en het risico dat er gelopen wordt, staat deze verzekering bekend als relatief duur. De premie kan oplopen tot wel 700 euro per kwartaal, een bedrag dat veel ZZP’ers niet willen of kunnen betalen. Daarbij hebben ZZP’ers van oudere leeftijd bijna géén mogelijkheid om zich te verzekeren omdat deze groep bijna géén verzekeraar kan vinden die hiervoor een passende verzekering wil aanbieden. 

ZZP’ers in de bouw steeds minder vaak verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid

De KvK is van mening dat “een verplichte betaalbare verzekering voor veel ZZP’ers prettig zou zijn, omdat veel van hen nu een risico lopen”. Dit sluit aan op een recent onderzoek van de belangenorganisatie Zelfstandigen Bouw. Deze organisatie gaf eind vorige maand aan dat ZZP’ers in de bouw steeds minder vaak verzekerd zijn tegen arbeidsongeschiktheid. De cijfers die hierbij bekend werden gemaakt gaven een duidelijk beeld van deze tendens: in 2010 was 72 procent van de leden verzekerd, vorig jaar was dit nog slechts 31 procent.

Zo’n 19% van de bijna 900.000 ZZP’ers is op dit moment verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid. Naast onderschatting van de risico’s spelen ook de hoge verzekeringspremies een belangrijke rol in deze keuze. Ook zijn veel verzekeraars van mening dat het risico op gezondheidsproblemen bij bouwvakkers te groot is en zijn zij bereid om een ZZP’er uit de bouwsector maar tot het zestigste levensjaar te verzekeren. Het gevolg is dat deze mensen in schrijnende situaties in de bijstand terecht komen en genoodzaakt zijn op hun vermogen en eventuele eigen woning “op te eten”.  

De KvK geeft wel aan dat er een dubbel gevoel heerst bij een stellingname voor een basisbescherming voor ZZP’ers. De instantie is het zeker wel met regeringspartijen VVD en D66 eens dat de zelfstandigen zelf keuzes maken en dan ook voor zichzelf moeten bepalen of ze zich willen verzekeren of niet.  


Verplicht laten verzekeren door ZZP’ers als wapen tegen schijnzelfstandigheid

De linkse partijen geven aan dat een verplichte verzekering één van de instrumenten kan zijn tegen schijnzelfstandigheid. Hierbij spelen de kosten die aan de verzekering verbonden zitten een belangrijke rol. Hoewel een deel van de premie kan worden teruggevraagd via de inkomstenbelasting, zal er nog een rekening overblijven van enkele honderden euro’s. Deze kosten zullen uiteraard aan de opdrachtgever worden berekend zodat het inhuren van ZZP’ers duurder wordt en hierdoor de kloof met het in dienst nemen kleiner wordt. Dit is weer een gunstige ontwikkeling tegen schijnzelfstandigheid, een (hoofdpijn) dossier dat wél hoog op de agenda van de regering staat.

Onafhankelijke commissie gaat verplicht verzekeren voor ZZP’ers onderzoeken 

Minister Koolmees heeft in een brief aan de tweede kamer aangegeven dat een onafhankelijke commissie gaat onderzoeken of het verstandig is om ZZP’ers te verplichten zich te laten verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid. Hiermee geeft hij aan dat hij voorlopig nog alternatieven ziet voor zo’n verplichte verzekering voor zelfstandigen en lijkt het erop dat hij nog niet de intentie heeft om de verzekeringsproblematiek van de ZZP’ers hard te willen aanpakken. Hij ziet het als plicht voor de verzekeraars dat zij deze doelgroep moeten wijzen op de risico’s en heeft de intentie om in te zetten op “het verbeteren en versterken van het inzicht op het risico”. De eerste stap hiervoor is het programma dat is opgezet in samenwerking met het Verbond van Verzekeraars. “Bevorderen Keuzegedrag” is een nieuw programma dat als doelstelling heeft om zelfstandigen te wijzen op het belang van de arbeidsongeschiktheidsverzekering.   

De Minister geeft dan ook aan niets te voelen voor het voorstel van werkgeversorganisatie AWVN, die met een plan kwam voor een collectieve arbeidsongeschiktheidsverzekering waaraan zowel werknemers als zelfstandigen moeten deelnemen. Volgens de AWVN zouden hierdoor de kosten voor een verzekering veel lager uitkomen, iets wat volgens de minister in de praktijk niet gunstig uitpakt voor alle zelfstandigen. De minister gaf aan dat hij graag in gesprek wil met de verzekeraars om de mogelijkheden te bespreken om de premie voor arbeidsongeschiktheidsverzekeringen voor ZZP’ers goedkoper te maken.  

De minister erkent dat er aan de onderkant van de markt van zelfstandigen een probleem begint te ontstaan. ZZP’ers die te weinig verdienen (een uurloon van 18 euro of minder) zouden eerder in loondienst moeten worden genomen zodat ze gebruik kunnen maken van de bijbehorende verzekering. 

Het in het leven roepen van de onafhankelijke commissie geeft dan ook een duidelijk signaal dat een toekomstige verplichtstelling van een arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen zeker niet is uitgesloten