Zo maak je een merk van je bedrijfsnaam

door Bastiaan van den Bogaard

Het is de nachtmerrie van elke ondernemer. Ben je net met een bedrijf gestart, blijkt dat je geen recht hebt om die naam te gebruiken. Hoe voorkom je een juridisch conflict over je bedrijfsnaam? Onze nieuwe insider, intellectueel eigendom-specialist Bastiaan van den Bogaard, legt uit hoe je de naam van je bedrijf, product of dienst kunt beschermen als merk.
Dit artikel in het kort:

  • Inschrijving van een onderneming bij de Kamer van Koophandel geeft geen alleenrecht op een bedrijfsnaam.
  • Handelsnaamrechten zijn vrij beperkt.
  • Elke ondernemer zou moeten nadenken over registratie van zijn bedrijfsnaam als merk

Hardnekkig misverstand

In de trein hoorde ik eens een medereiziger aan zijn bedrijfspartner vertellen dat de naam van hun onderneming goed was beschermd omdat die was ingeschreven bij de KvK. Daar hoefden ze zich geen zorgen meer over te maken, dachten ze. Klanten die voor het eerst bij mij komen denken ook vaak dat hun bedrijfsnaam is beschermd na inschrijving in het Handelsregister. Dit is echter een hardnekkig misverstand. Het is verplicht om een onderneming in te schrijven bij de KvK en om daar een bedrijfsnaam bij te zetten maar, het is nìet verplicht om elke handelsnaam in te schrijven.

Krokante Kees

Niet elke handelsnaam staat dan ook in het Handelsregister. Een horecaondernemer kan bijvoorbeeld onder de naam ‘Krokante Kees’ een snackbar exploiteren en als 'Döner Istanbul' een kebabzaak runnen terwijl zijn bedrijf als 'H. Jansen Catering' staat ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Inschrijving bij de KvK levert bovendien geen alleenrecht op een bedrijfsnaam op. Volgens de Handelsnaamwet is het namelijk verboden om een handelsnaam te voeren die al door een ander wordt gevoerd. Met andere woorden: het recht op een handelsnaam ontstaat door deze in het economische verkeer te gebruiken als de naam van een onderneming.

Alleen recht in handelsgebied

Een andere beperking is dat een handelsnaam alleen een exclusief recht geeft in het gebied waar hij wordt gevoerd en goodwill vertegenwoordigt. Dit alles betekent dat je geen recht op een handelsnaam kan krijgen voordat je onderneming van start gaat. Het recht op een bedrijfsnaam bouw je in de loop van de tijd op. Hoe krijg je dan een recht op je bedrijfsnaam? Een beginnende ondernemer heeft de eerste tijd eigenlijk maar een heel beperkt alleenrecht op zijn bedrijfsnaam. En dan alleen in de regio waar hij klanten heeft. Sommige bedrijven zijn alleen lokaal actief, zoals een plaatselijke bakker. Maar veel ondernemers hebben de ambitie om nationaal of misschien zelfs internationaal te gaan werken. Ook een bakker wil misschien ooit een vestiging openen in een andere gemeente.

Je bedrijfsnaam als merk


Hoe kun je als ondernemer wel een alleenrecht krijgen op een bedrijfsnaam? Dat kan door de naam als merk in te schrijven. Een merkregistratie geeft een alleenrecht in het hele land waar dit geldt. Aangezien Nederland, België en Luxemburg samen één merkenregister onderhouden, kan je met de merkaanvraag in een klap een sterk alleenrecht krijgen in de hele Benelux. Daarvoor is niet vereist dat de naam al wordt gevoerd in het economische verkeer. Je kan de naam dus al claimen voordat je bedrijf van start gaat. Bovendien krijg je daarmee een alleenrecht in de hele Benelux, dus ook in regio's waar je nu of in de toekomst helemaal geen producten of diensten levert.

Ook productnaam wordt beschermd

Een ander voordeel van merkregistratie is dat je daarmee niet alleen je bedrijfsnaam kan beschermen, maar ook de naam van je product of dienst. De naam van bijvoorbeeld een app of een kledinglijn wordt niet beschermd als handelsnaam, maar wel als merk. Ook beschermt de Handelsnaamwet geen logo's.

Wat heb je eigenlijk aan zo'n merkregistratie? 

Volgens de wet heeft de houder van een merkregistratie het recht om een ander het gebruik van zijn naam voor gelijke producten of diensten te verbieden. Je krijgt dus een alleenrecht op de naam binnen de eigen sector. Maar daarnaast geeft zo'n registratie het recht om een verwarrende naam te verbieden voor soortgelijke producten of diensten, als daardoor kans op verwarring ontstaat. De sancties op merkinbreuk zijn niet mals. De rechter kan een onmiddellijk verbod op gebruik van een inbreukmakende naam afgeven. En de merkhouder kan zelfs vergoeding van alle schade en kosten vorderen, inclusief advocatenkosten. 

Inbreukmaker aanschrijven is vaak voldoende 

Ik heb vaak meegemaakt dat een klant van mij een inbreukmaker alleen maar hoefde aan te schrijven en te wijzen op zijn merkregistratie om hem te overtuigen een andere bedrijfsnaam te kiezen. Daar hoefde geen advocaat of rechter aan te pas te komen. Zelf heb ik de naam van mijn onderneming onmiddellijk als merk aangevraagd toen ik besloot voor mijzelf te beginnen. Mocht een concurrent dezelfde naam mooi vinden, dan vist hij achter het net. Denk daarom ook eens na of het voor jouw onderneming vervelend zou zijn als een concurrent een verwarrende naam ging gebruiken. Als je daar niet op zit te wachten, overweeg dan om een merkregistratie te doen.

Bastiaan van den Bogaard

Bastiaan van den Bogaard is oprichter van Bastion IP. Hij geeft sinds 2009 juridisch advies over de bescherming van merken, bedrijfsnamen, design en auteursrechten in de Benelux, de Europese Unie of desnoods wereldwijd.

Volg Bastiaan van den Bogaard op: